46 terim

Konteyner terimleri sözlüğü

Konteyner taşımacılığının sözlüğü sade Türkçeyle: TEU, FEU, dara, yük kapasitesi, VGM, high cube, reefer, OOG, demuraj, detention ve 36 terim daha. Her biri iki cümlede tanımlı; tam bir rehber varsa ona bağlantı verilir.

BIC kodu
Konteyner numarasının başındaki, Bureau International des Containers tarafından verilen üç harflik sahip kodu. Konteynerin kime ait olduğunu söyler; bu çoğu zaman yükünüzü taşıyan armatör değil bir kiralama şirketidir.
SCAC
Standard Carrier Alpha Code: gümrük beyanlarında ve EDI mesajlarında bir taşıyıcıyı tanımlayan dört harflik kod; konşimento numarası onunla başlar (Maersk için MAEU, COSCO için COSU, Hapag-Lloyd için HLCU). SCAC ile konteyner ön eki dört harf aynı olsa bile iki ayrı sicilin kaydıdır; konteyner alanına konşimento numarası yapıştırmak bu yüzden sonuç vermez.
Konşimento (B/L)
Yükleyici ile armatör arasındaki taşıma sözleşmesi ve yükün teslimine bağlı belge. Numarası tek bir kutuyu değil bütün sevkiyatı tanımlar; konşimentoyla takip, rezervasyondaki bütün konteynerleri birden gösterir.
House konşimento (House B/L)
Bir forwarder ya da NVOCC'nin kendi müşterisine, armatörün kendisine düzenlediği master konşimentonun altında verdiği konşimento. Numarası yalnızca forwarder'ın sisteminde vardır; hiçbir armatörün takip sayfası onu tanımaz, bu yüzden konteyner numarasıyla takip edin.
NVOCC
Non-vessel-operating common carrier: gemisi olmadan deniz taşıması satan ve kendi konşimentosunu düzenleyen şirket. Armatörden yer alıp yeniden satar; NVOCC sevkiyatı bu yüzden kutuyu taşıyan armatörde değil NVOCC'de takip edilir.
Rezervasyon (booking) numarası
Konteynerler atanmadan önce armatörde yer ayırtmanın referansı; bir rezervasyon birçok kutuyu kapsayabilir. Denediğimiz 18 armatör takip sayfasından 10 tanesi rezervasyon numarası kabul ediyor; diğerleri konteyner ya da konşimento numarası istiyor.
Gate-in (terminale giriş)
Dolu bir konteynerin yüklemeden önce terminale girdiğinde kaydedilen olay. Armatörün bir sevkiyat hakkında yayımladığı ilk şey genellikle budur; dün ayırtılan bir kutunun henüz gösterecek bir şeyi olmamasının nedeni de budur.
Gate-out (terminalden çıkış)
Boşaltmadan sonra konteyner terminalden bir kamyon ya da vagonla çıktığında kaydedilen olay. Boş kutunun iadesi için detention sayacını başlatır.
Serbest süre (free time)
Bir konteynerin terminalde ya da dışarıda ücret başlamadan kalabileceği günler. Limanda geçen süre demuraj, dışarıda geçen süre detention olarak faturalanır; ikisi de takip olaylarıyla ölçülür, onları izlemenin pratik nedeni budur.
Boş iade
Boşaltılmış armatör konteynerini belirlenmiş bir depoya geri vermek. Çoğu takip sayfasının yayımladığı son olaydır ve detention sayacını durdurur.
Aktarma (transshipment)
Konteyneri baştan sona tek gemiyle götürmek yerine ara bir limanda başka gemiye geçirmek. Takip en çok burada duruyor gibi görünür: kutu boşaltma ile bağlantı gemisine yükleme arasında günlerce hub'da bekleyebilir ve arada hiçbir olay olmaz.
AIS
Automatic Identification System: her büyük geminin konum, rota ve hız yayan transponderi. Canlı harita gösteren bir armatör genellikle AIS'i izler; bu da konteyneri değil gemiyi izlemektir, standart bir dry kutunun kendi enerjisi ve telsizi yoktur.
EDI
Elektronik veri değişimi: terminallerin, armatörlerin ve gümrüğün birbirine gönderdiği standart mesajlar. Takip olaylarınız zaman çizelgesine dizilmiş EDI mesajlarıdır; sürekli değil, saatler arayla basamak basamak gelmeleri bundandır.
TEU
Twenty-foot equivalent unit, yirmi fitlik eşdeğer birim: 20'lik bir konteynerin kapasitesi, sektörün sayma birimi. Tam rehber: TEU nedir?
FEU
Forty-foot equivalent unit, kırk fitlik eşdeğer birim = 2 TEU. “FEU başına” bir navlun 40'lık bir konteynere uygulanır.
Dara
Boş konteynerin kapılara yazılan ağırlığı: 20'lik bir konteyner için 2.230 kg (föylerde 2.080–2.570 kg). Azami brüt ağırlıktan çıkarılınca yük kapasitesi kalır. Bkz. konteyner ağırlığı.
Azami brüt ağırlık
Dolu bir konteynerin yasal olarak ulaşabileceği en yüksek ağırlık: kutu artı yük. CSC plakasına göre 30.480 ya da 32.500 kg; çoğu 40'lık ve yeni high cube için 32.500 kg (yayımlanmış 15 föyden 12 tanesi).
Yük kapasitesi (payload)
Azami brüt ağırlık eksi dara: bir konteynerin alabileceği yük. 20'lik dry bir kutu için 28.250 kg, 32.500 kg plakalı bir 40'lık için 28.800 kg.
VGM
Verified Gross Mass, doğrulanmış brüt ağırlık: doldurulmuş bir konteynerin tartılmış ve belgelenmiş ağırlığı; SOLAS sözleşmesi yüklemeden önce ister.
High cube (HC)
Standart 8′6″ (2.591 mm) yerine 9′6″ (2.896 mm) yüksekliğinde konteyner, ISO 668'e göre. Bkz. high cube konteyner.
Genel amaçlı (GP, DC)
Standart kapalı dry konteyner; reefer, open top ve diğer özel tiplerin karşıtı. Türk forwarder tablolarında DC (dry container) diye de geçer.
Reefer
Ünitesi −30 °C ile +30 °C arasını, bazıları −40 °C değerine kadar tutan frigorifik konteyner (üreticilerin föylerine göre). İçi dry bir kutudan küçüktür: 40'lık high cube reefer'da 67,5 m³, dry olanda 76,4 m³. Bkz. reefer konteyner.
Open top
Vinçle yükleme için sökülebilir branda tavanlı konteyner. Bkz. open top konteyner.
Flat rack
Bir taban ve iki uç duvarına indirgenmiş konteyner; makineler ve gabari dışı yükler için. Bkz. flat rack konteyner.
ISO tank
20'lik bir çerçeve içinde sıvılar için tank; çoğu zaman 25.000 litre, yayımlanmış föylerde 20.000 ile 26.000 litre arası. Bkz. tank konteyner.
OOG
Out of gauge, gabari dışı: konteynerin dış zarfından (yükseklik ya da genişlikte) taşan yük; genellikle flat rack ya da open top üzerinde taşınır ve fazladan yer olarak faturalanır.
Twist-lock
Köşe parçalarını gemilere, şasilere, vinçlere ve diğer konteynerlere kilitleyen döner kilit.
Köşe parçası (corner casting)
Sekiz köşenin her birindeki çelik parça: bir konteynerin kaldırılmak, istiflenmek ve kilitlenmek için tasarlandığı tek noktalar.
CSC plakası
Kapıya perçinlenmiş güvenlik onay plakası: azami brüt ağırlık, istif ve enine rijitlik yükleri, üretim tarihi, onay referansı ve Uluslararası Konteyner Güvenliği Sözleşmesi'ne göre muayene durumu. Dara burada değil, kapıda yazılıdır. Bkz. ISO konteyner standartları.
ISO 6346
Konteyner numaralarının (MSKU 307703 8) ve boy-tip kodlarının (22G1, 45R1) arkasındaki işaretleme standardı. IS 6928:2001'de ve BIC'in 2022 baskısına dayanan kod tablosunda okuduk. Bkz. ISO standartları.
ISO 668
Konteynerlerin dış ölçülerini ve ağırlıklarını belirleyen standart: her kutunun her gemiye gitmesinin nedeni. IS 6566:2001 ve GOST R 53350-2009 metinlerinde okuduk.
Kuğu boyunlu şasi (gooseneck)
Ön “boynu” 40 ft ve üstü konteynerlerin altındaki tünele giren alçak bir karayolu şasisi; toplam yüksekliği düşürür ve high cube için çoğu zaman şarttır.
Pallet-wide
CMA CGM ve DP World föylerine göre iç genişliği 2,420 ile 2,444 m arasında olan Avrupa konteyner çeşidi (40 ft olanın dış genişliği 2,500 m); Euro paletleri yan yana üçer, ya da döndürülmüş ikişer, boşluksuz alır. CMA CGM'in 45'lik pallet-wide'ı tek katta 33 palet alır.
One-trip
Fabrikadan yalnızca bir kez dolu yolculuk yapmış konteyner; ikinci el piyasasında fiilen “sıfır” sayılır.
Taşımaya elverişli (cargo-worthy, CW)
Uluslararası taşımaya elverişli anlamına gelen muayene sınıfı: yapısı sağlam, CSC'si geçerli. Altında, depolama için yeterli olan WWT gelir.
WWT
Wind and water tight, rüzgâr ve su geçirmez: yağmuru dışarıda tutar ama deniz taşıması için artık belgeli değildir. Depolama konteynerlerinin olağan sınıfı.
CBM
Metreküp: deniz navlununun hacim birimi. 20'lik bir kutu 33,2 CBM (1.172 ft³) alır, 18 föyün tamamına göre. Bkz. konteyner kaç m3.
Yükleme çizgisi (reefer)
Reefer içinde yükün en yüksek seviyesini gösteren kırmızı çizgi; havanın yükün üstünden dolaşması gerekir.
Yirmilik / kırklık (sektör ağzı)
“Yirmilik” = 20'lik konteyner, “kırklık” = 40'lık, “kırk beşlik” = 45'lik. “Kırklık HC” = 40'lık high cube.
Conex / sea can (Kuzey Amerika argosu)
ABD ve Kanada'da deniz konteyneri için kullanılan halk ağzı sözcükler; Türkçede kısaca konteyner denir.
İntermodal
Açılmadan gemiden demiryoluna ve kamyona geçen: standart konteynerin bütün varlık nedeni.
Demuraj (demurrage)
Serbest gününden fazla limanda kalan konteyner için alınan ücret: siz kutuyu alana kadar terminalin üzerinde işleyen sayaç.
Detention
Armatör konteynerinin serbest süreden fazla liman dışında tutulması için alınan ücret: kutunun çekilmesi ile boş iadesi arasındaki sayaç.
LCL / FCL
Parsiyel (less than container load) ya da komple konteyner (full container load). LCL'de bir kutuyu başka yükleyicilerin malıyla paylaşır ve CBM başına ödersiniz; FCL'de bütün konteyneri ayırtırsınız. Hangi hacimden sonra bütün kutunun kazandığı hattınızın iki tarifesine bağlıdır; bkz. CBM rehberi.
Dolgu ve takoz (dunnage)
Kutudaki boşlukları dolduran ve yükü sabitleyen malzeme: şişme yastıklar, kereste, paneller. Ağırlığı VGM'ye dahildir.
Lashing (bağlama)
Konteyner istiflerini gemi güvertesine bağlayan çelik çubuklar ve gergiler; birkaç kat yüksek istifleri dalgalı denizde gemide tutan sistem.

Teknik föylerde, navlun tekliflerinde ve bu sitede karşınıza çıkan terimler kısaca tanımlandı; tam bir rehber varsa bağlantısı da var. Bütün rehberler konteyner rehberleri sayfasında.

Bir kez düzeltildi:   kayda bakın